Een prijsverloting in Nederland: definitie, regels en voorbeelden die u kunt controleren
Een prijsverloting in Nederland is een trekking: de organisator wijst op één bepaald moment de winnaars van de prijzen aan. Wat daarna volgt, hangt af van de vorm van de actie. Een winactie waarin deelnemers geld betalen, telt volgens Ondernemersplein als loterij. Een prijsverloting die aan een publieksstem is gekoppeld, roept dezelfde vragen op over het moment, de regels en de reclame.
Gegevens gecontroleerd op 23 oktober 2026.
Wat de Kansspelautoriteit onder een trekking verstaat
De Gedragscode promotionele kansspelen van de Kansspelautoriteit omschrijft een trekking als het aanwijzen van winnaars op één bepaald moment. Dat moment is het eigenlijke onderwerp van de regel. Een reglement dat zegt dat er na afloop van de actie wordt getrokken, laat open wanneer dat gebeurt, en daarmee ook wie op dat ogenblik nog meedeed. Een datum en tijdstip maken dat nagaanbaar voor wie wil.
Het moment is ook het deel van de regels dat een deelnemer zelf kan controleren. Staat er een datum en tijdstip in het reglement, dan kan iemand de bekendmaking van de winnaars daarmee vergelijken. Staat er alleen na afloop, dan valt het moment niet na te gaan. Dat is het hele verschil. Een reglement waarin het moment vooraan staat, is ook makkelijker na te lopen dan een tekst waarin het verderop pas opduikt. Dat is geen juridische regel, wel een schrijfwijze die de deelnemer helpt.
Een trekking is niet hetzelfde als de hele actie. Stemronde, inzending en reclame zijn andere stappen, en elk heeft een eigen regel.
Een winactie met betaalde deelname telt als loterij
Ondernemersplein, het overheidsportaal voor ondernemers van de Rijksoverheid, behandelt een winactie waarin deelnemers prijzen kunnen winnen en geld moeten betalen om mee te doen als loterij. Dat is een ander soort actie dan een gewone promotie. Het verschil bepaalt welke regels voor kansspelen gelden. Voor de organisator is die indeling de eerste vraag bij het opzetten van een actie.
De Betting and Gaming Act, in het Nederlands de Wet op de kansspelen, regelt kansspelen. Een loterij is een kansspel, en wie een prijsverloting opzet, behandelt de trekking daarom niet als een klein onderdeel van de promotie. In een advertentie lijkt een winactie met betaalde deelname op een winactie zonder. Het reglement laat zien welke van de twee het is. De vraag of de actie als loterij of als promotie geldt, komt dus eerst, en pas daarna volgt de vraag over het reglement.
Over een wedstrijd zonder betaalde deelname zegt de pagina van Ondernemersplein niets, en voor die vorm blijft de vraag open.
Reclame die een wedstrijd of verloting aankondigt
Het algemene deel van de Reclame Code, van de Reclame Code Commissie, dekt reclame die beweert dat er een wedstrijd loopt of dat prijzen worden verloot. Het gaat om de bewering in de reclame, niet om het reglement dat eronder ligt. Een advertentie die een wedstrijd noemt, valt dus al onder die tekst, ook als het reglement nog niet is gepubliceerd.
Voor een organisator betekent dat de advertentie en het reglement hetzelfde moeten vertellen. Staat in de reclame dat er wordt getrokken, dan moet het reglement die trekking beschrijven, met moment en wijze. Een advertentie die een prijs noemt zonder dat er een trekking in het reglement staat, belooft iets wat de tekst niet regelt. Zo ziet een deelnemer dat reclame en reglement bij elkaar horen. Wie alleen de advertentie ziet en het reglement nooit opent, heeft de bewering als enige informatie.
Een advertentie kan de prijs noemen. De trekking hoort in het reglement.
Kansspelbelasting kan een prijs uit een loterij raken
Een prijs die een deelnemer uit een loterij of ander kansspel krijgt, kan een belastingkwestie worden. Dat is een andere vraag dan de vraag of de actie mag. De eerste vraag gaat over de winnaar, de tweede over de organisator, en beide hebben een eigen antwoord.
Of een prijs onder de kansspelbelasting valt, beslist de Belastingdienst, niet de organisator. Een organisator die de winnaar belooft dat er geen belasting op rust, belooft iets wat hij niet kan bepalen. Een reglement kan de winnaar wel naar de Belastingdienst verwijzen, zonder zelf het antwoord te geven. Voor de organisator is het zinvol om de prijs zelf in het reglement duidelijk te omschrijven, omdat de Belastingdienst naar de prijs kijkt en niet naar de naam van de actie.
Voor de winnaar is dat een vraag aan de Belastingdienst, niet aan het reglement.
Een stemronde gevolgd door een loting onder de stemmers
Het voorbeeld van UT-Kring uit 2016 zet twee stappen na elkaar. Eerst stemmen de deelnemers op een idee, daarna bepaalt een loting wie van de stemmers de ene deelname krijgt. Dat laat zien hoe een publieksstem en een trekking los van elkaar kunnen staan, want de stem kiest het idee dat wint, en de loting kiest daarna uit de mensen die voor dat idee hebben gestemd.
Voor een organisator die zo'n actie opzet, zijn er twee vragen die het reglement moet beantwoorden. De eerste: wie telt als stemmer? De tweede: op welk moment is de loting klaar? Over die twee vragen zwijgt het voorbeeld, en dat hoort een reglement wel te doen. Een stemronde die met een loting eindigt, bevat twee keuzes die een deelnemer apart moet begrijpen: wie mag stemmen en wie er kans maakt. In het voorbeeld is die tweede keuze de vraag wie op het winnende idee stemde.
Wie zo'n actie zelf schrijft, zet de stemronde en de loting in één reglement, met een eigen datum voor elk onderdeel. Anders weet een deelnemer niet of de loting bij de stemmers hoort of bij de hele actie.
Wat een deelnemer in het reglement controleert
Een deelnemer die een reglement leest, kijkt eerst naar vier punten. Elk punt heeft een eigen vraag, en samen beslaan ze de hele trekking. De advertentie noemt vooral de prijs; het reglement noemt de trekking, de deelname en de bekendmaking.
Over uitsluiting van deelnemers hoort het reglement ook duidelijk te zijn. Deze pagina geeft daar geen regel voor, omdat dat de organisator in het reglement hoort te regelen. Een deelnemer die in het reglement niets over uitsluiting vindt, heeft een reden om de organisator te vragen.
Ontbreekt een van de vier punten in de tekst, dan kan niemand die controleren. Dat zegt iets over de tekst, niet automatisch over de organisator. Een reglement dat de vier punten op een rij zet, is voor een deelnemer het makkelijkst na te lopen.
- Het moment waarop de winnaars worden aangewezen, en of het reglement dat met datum en tijdstip noemt.
- Of de winactie betaalde deelname vraagt; volgens Ondernemersplein telt zo'n winactie als loterij.
- Of er een stemronde aan de trekking voorafgaat en welke regels gelden voor het tellen van de stemmen.
- Wie de winnaar bekendmaakt en binnen welke termijn dat gebeurt.
Een prijsverloting zonder gepubliceerde regels
Een prijsverloting zonder gepubliceerd reglement laat de deelnemer alleen de advertentie over. Die belooft een prijs en een trekking, maar niet hoe de trekking verloopt of wie haar uitvoert. Dan blijft er alleen de vraag wie de advertentie plaatste.
Wie zo'n actie tegenkomt, kan de organisator om het reglement vragen voordat hij meedoet. Een antwoord dat alleen naar de advertentie verwijst, zegt weinig over het moment van de trekking. Een reglement dat er niet is, betekent ook dat er geen tijdstip en geen aanwijsbare organisator is om op te letten.
Een actie die niets publiceert, is van buitenaf niet na te gaan. Dat is een beperking van de deelnemer, niet een bewijs over de organisator. Een actie zonder gepubliceerd reglement is daarmee nog niet verdacht. Ze is alleen niet na te gaan, en dat is een ander ding.
Wat een organisator over de trekking kan laten zien
Een organisator die een trekking heeft gehouden, kan de winnaars laten zien en het moment waarop ze zijn aangewezen. Dat is de kern die de Gedragscode noemt, en het is precies wat een deelnemer die de uitslag betwijfelt als eerste wil zien. Een losse mededeling dat de prijs is toegekend, zegt daar minder over.
Welke gegevens een organisator daarnaast moet bewaren, noemen de hier aangehaalde regels niet. Een organisator die zelf noteert wanneer en hoe de winnaars zijn aangewezen, heeft daar iets concreets om te tonen. Dat is een werkwijze, geen regel uit deze tekst. Een organisator die twijfelt wat hij moet laten zien, kan het reglement naast de trekking leggen en nagaan of elk onderdeel erin staat.
De trekking blijft een keuze op één moment, ook als er later vragen komen. Een reglement dat dat moment beschrijft, maakt het antwoord op zulke vragen overzichtelijker.
Wat het reglement en de wet zeggen
Gecontroleerd en beoordeeld op 23 oktober 2026 aan de hand van zes bronnen: de Gedragscode promotionele kansspelen van de Kansspelautoriteit, de pagina Kansspel of loterij organiseren van Ondernemersplein, de pagina over kansspelbelasting van de Belastingdienst, het algemene deel van de Reclame Code, een pagina van UT-Kring over een stemactie uit 2016 en de Nederlandse gids van Globig voor marketeers.
Wat wij niet doen
Deze pagina beslist niet of een concrete prijsverloting mag doorgaan. Dat hangt af van de actie zelf, en van de Kansspelautoriteit of een rechter, die dat kunnen toetsen. De organisator bepaalt de prijzen, het moment van de trekking en de uitsluiting van deelnemers, en geen tekst op deze pagina verandert daarin iets. Ook de belasting op een prijs beslist de Belastingdienst, niet de organisator en niet deze pagina. Over politieke of bestuurlijke stemmingen gaat deze pagina niet. Er staat hier geen belofte van winst, en er staat nooit een manier in om een controle te omzeilen.
Vragen en antwoorden
Een prijsverloting is een actie waarin prijzen door loting worden toegekend. De Kansspelautoriteit telt het aanwijzen van de winnaars op een bepaald moment als trekking, en dat moment is wat een deelnemer kan nagaan. Een regel die alleen zegt dat er later wordt getrokken, laat de deelnemer minder na te gaan. Dat verschil zit in de tekst van het reglement, niet in de naam van de actie. Wie het verschil wil zien, vergelijkt de tekst van het reglement met de advertentie.
Verschillende overheden en toezichthouders raken een prijsverloting elk op een eigen punt. De Kansspelautoriteit beschrijft de trekking, Ondernemersplein telt een winactie met betaalde deelname als loterij, de Belastingdienst kijkt naar de prijs van de winnaar en de Reclame Code Commissie naar de reclame. Welke van die instanties over een concrete actie beslist, hangt af van de vraag die er speelt. Een organisator kan daardoor niet met één zin alle vragen afdoen.
Het moment waarop de winnaars zijn aangewezen is het punt dat de Gedragscode promotionele kansspelen tot kern van een trekking maakt. Welke andere meldingen er gelden, noemen de hier aangehaalde regels niet. Die vraag ligt bij de Kansspelautoriteit, niet bij deze pagina. Een organisator die de datum van de trekking vastlegt, heeft het eerste deel al in orde. Een organisator die het moment kan aantonen, heeft in elk geval het deel dat de gedragscode noemt.
Een deelnemer let op vier dingen: het moment van de trekking, of de winactie betaalde deelname vraagt, of er een stemronde aan vastzit en wie de winnaar aanwijst. Die vier horen in het reglement van de organisator te staan. Ontbreekt een van de vier, dan is de vraag met de tekst alleen niet te beantwoorden. Een advertentie is daarbij een aanwijzing, geen vervanging van het reglement. Wie die vier punten kent, kan een reglement snel doorzoeken.
Ja. UT-Kring liet in 2016 op Facebook eerst een idee kiezen via een stemronde, waarna één deelname werd verloot onder de stemmers. Het voorbeeld laat zien hoe een stem en een loting na elkaar kunnen komen, en welk deel van de actie de trekking is. Het voorbeeld is van 2016 en zegt niets over latere acties van dezelfde organisator.
Een reglement dat niet zegt op welk moment de winnaars worden aangewezen, is een fout die een deelnemer direct opmerkt. Cijfers over hoe vaak organisatoren dat doen, ontbreken op deze pagina. Een tweede punt betreft een stemronde die voor de loting komt, zonder regels over hoe de stemmen worden geteld. Een derde punt is een uitsluiting die in het reglement niet is beschreven.